Logo
Strona główna»Podstawowe informacje»Zarys dziejów parafii

Zarys dziejów parafii

Dzieje parafii Zmartwychwstania Pańskiego w Białymstoku sięgają 1989 roku.

14 lutego tego roku, dekretem nr 40/89 Arcybiskup Białostocki i Gdański Sawa powołał do życia nową białostocką parafię Zmartwychwstania Pańskiego. Została ona terytorialnie wyodrębniona z parafii Zaśnięcia Matki Bożej w Białymstoku-Starosielcach, swym zasięgiem obejmując dzielnice dla mieszkańców dwóch nowych osiedli: Słoneczny Stok i Zielone Wzgórza. Tym samym dekretem dla nowo erygowanej parafii arcybiskup Sawa ustanowił  doroczne święto na Niedzielę Antypaschy. Kolejnym dekretem z tego samego dnia zwierzchnik diecezji mianował ks. prot. mgra Włodzimierza Cybulińskiego proboszczem nowo powstałej parafii.

Kilkanaście dni wcześniej, 25 stycznia 1989 r. podpisano akt notarialny, na mocy którego Cerkiew otrzymała w wieczyste użytkowanie (od 6 grudnia 1991 r. na własność) działkę gruntu przy ulicy Sikorskiego 9, pod budowę nowej cerkwi i plebanii.

Już 8 maja 1989 r. parafia otrzymała pozwolenie na budowę tymczasowej, drewnianej cerkwi. Dzień wcześniej miało miejsce pierwsze w historii osiedla Słonecznego Stoku uroczyste nabożeństwo z okazji Niedzieli Antypaschy. Uroczystej Św. Liturgii z udziałem duchowieństwa miasta Białegostoku, przewodniczył Arcybiskup Białostocki i Gdański Sawa. Po liturgii odbyła się procesja i poświęcenie placu, a także krzyża pod budowę nowej, tymczasowej cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego. Podczas uroczystej liturgii arcybiskup Sawa wygłosił wzruszającą homilię, w której wezwał parafian do aktywnego udziału w budowie nowej świątyni i organizacji życia parafialnego.

Niespełna rok po tym wydarzeniu, również w Niedzielę Antypaschy, 22 kwietnia 1990 roku ponownie uroczystej Św. Liturgii przewodniczył gospodarz diecezji – arcybiskup Sawa. Po jej zakończeniu na placu budowy odbyła się procesja oraz poświęcenie krzyża i położenie kamienia węgielnego pod budowę nowej cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego. Jednocześnie dokonano poświęcenia miejsca położenia kamienia węgielnego pod budowę domu parafialnego oraz  punktu katechetycznego. Miesiąc wcześniej, w marcu 1990 r. władze miasta zatwierdziły plan zagospodarowania terenu inwestycji, wydając pozwolenia na budowę cerkwi, budynku parafialnego, dzwonnicy, parkingu samochodowego i projektowanych przyłączy.

Autorami projektu cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego w Białymstoku są architekci Jan Kabac i Jerzy Uścinowicz, a projekt konstrukcyjny wykonał doc. dr inż. Władysław Ryżyński. Cerkiew posiada powierzchnię użytkową 600m2. Jej wysokość wynosi 25 m, zaś wysokość dzwonnicy 30 m. Swą bryłą cerkiew nawiązuje do tradycji staroruskich cerkwi szkoły nowogrodzkiej. Zarówno główną kopułę, jak i dzwonnicę wieńczą charakterystycznie „ciosane” kopuły. W rozwiązaniu przestrzennym wnętrza cerkwi zastosowano plan centralny, który ma być wyobrażeniem wzajemnie przenikającego się krzyża greckiego.

Budowę nowej cerkwi rozpoczęto w listopadzie 1991 r. W ciągu jednego miesiąca wierni wykonali fundamentowe, żelbetonowe ławy pod cerkiew, a kamień węgielny, spoczywający u podnóża dębowego krzyża, na wieki znalazł swe miejsce w ławie fundamentowej części ołtarzowej.

W latach 1992-1993 kontynuowano prace budowlane, których zadaniem było przygotowanie tej części świątyni, która znajdowała się pod powierzchnią ziemi, do etapu wznoszenia ścian. Wiele z tych prac wykonali sami parafianie, wspierani przez proboszcz i wikariuszy. Tempo robót było uzależnione od wielkości posiadanych środków finansowych, pochodzących głównie ze zbiórek wśród wiernych, kolędowania oraz sponsorów udostępniających te czy inne materiały budowlane.

Równolegle, od 15 czerwca 1990 r. wznoszono dom parafialny, w którym miały znaleźć miejsce mieszkania dla duchownych oraz sale przeznaczone na zajęcia katechetyczne z dziećmi i młodzieżą, jak też na działalność parafialnego koła Bractwa Młodzieży Prawosławnej. Było to o tyle istotne, że nowo powstałe i wciąż rozbudowujące się osiedle w dużej mierze zamieszkują ludzie młodzi, wychowujący swoje dzieci. Punkt katechetyczny przy parafii otwarto jeszcze w 1989 r. w domku parafialnym. W roku szkolnym 1989/90 naukę religii pobierało tu 485 dzieci w 13 grupach.

W 1994 r., z chwilą otrzymania kompletu dokumentacji przystąpiono do wznoszenia ścian nowej cerkwi, czym zajęła się już specjalistyczna firma budowlana. Zwieńczeniem tego etapu budowy było ustawienie krzyża na kopule budowanej świątyni. Uroczystość odbyła się 9 czerwca 1998 r., a przewodniczył jej Metropolita Warszawski i całej Polski Sawa. W swym słowie zwierzchnik cerkwi prawosławnej w Polsce podkreślił m.in., że „zbierając się, aby ustawić krzyż na budującej się cerkwi, świadczymy o naszej wierze i dajemy świadectwo prawosławnej obecności w tym mieście”.

Niespełna rok później, w dniu święta parafialnego Niedzieli Antypaschy, 18 kwietnia 1999 r. nowy gospodarz Diecezji Białostocko-Gdańskiej biskup Jakub poświęcił cztery kolejne kopuły cerkwi, usytuowane w bocznych częściach świątyni.

Kolejne doniosłe wydarzenie w życiu parafii miało miejsce jeszcze tego samego roku. 1 października po raz pierwszy uroczyście obchodzono drugie święto parafialne – ku czci ikony Matki Bożej „Wszechkrólowej”. Podczas tego święta, któremu przewodniczyli metropolita Sawa i biskup Jakub, dokonano poświęcenia dwóch dzwonów (o wadze 720 kg i 450 kg) oraz krzyża, który zwieńczył kopułę cerkiewnej dzwonnicy.

Po raz drugi obchody święta ku czci ikony Matki Bożej „Wszechkrólowej” odbyły się już wewnątrz wykańczanej świątyni 1 października 2000 r. Uroczystej Św. Liturgii przewodniczył tego dnia Biskup Białostocki i Gdański Jakub w asyście 19 duchownych.

W 2002 r. w cerkwi rozpoczęto prace związane z wykonaniem polichromii. Jej autorami są artyści z Białorusi – Wiktor i Aleksy Downar i Andrzej Rummo. Obecnie ciepłe i nastrajające do modlitwy freski zdobią już wszystkie ściany i kopuły cerkwi.

W 2003 r. cerkiew wzbogaciła się w ikonostas, który z drewna dębowego wykonał Dymitr Fajkow z Tarnopola na Ukrainie. Ikony do ikonostasu wykonali pod kierunkiem ks. mitrata Leoncjusza Tofiluka uczniowie Policealnego Studium Ikonograficznego w Bielsku Podlaskim: Dariusz Fiedorczuk, Grzegorz Zinkiewicz i Katarzyna Pura.

Wkrótce wnętrze cerkwi przyozdobił również piękny żyrandol (panikadiło), który według projektu i koncepcji wykonał metaloplastyk Jan Tałuć. Żyrandol zdobią ikony dwunastu apostołów i podświetlenia elektryczne w kształcie świec. Uroczystego poświęcenia żyrandola, w dniu święta parafialnego – 8 maja 2005 roku, przed rozpoczęciem Św. Liturgii dokonał Jego Ekscelencja biskup Jakub.

U schyłku 2005 r. cerkiew, jako trzecia świątynia prawosławna w Białymstoku, doczekała się iluminacji. Uroczystość oddania iluminacji do użytku odbyła się w dniu 6 listopada z udziałem Biskupa Białostockiego i Gdańskiego Jakuba oraz przedstawicieli władz miejskich i wojewódzkich.  Świątynia została oświetlona „żółtym” światłem płynącym z 48 reflektorów, które podkreślają jej wyjątkowy, pod względem architektonicznym, charakter.

Trwająca blisko 15 lat budowa i wykańczanie cerkwi Zmartwychwstania Pańskiego w Białymstoku stanowi wielkie dzieło proboszcza parafii – ks. mitrata Włodzimierza Cybulińskiego, wikariuszy i diakonów parafii, jak też wszystkich parafian z komitetem budowlanym i radą parafialną na czele. Bez ich zaangażowania, ofiarności, samozaparcia i modlitw to wielkie dzieło Boże nie zostałoby zrealizowane. Słowa uznania i podzięki skierować należy również do licznych znanych z imienia i tych, pragnących zachować anonimowość, przedsiębiorców i ludzi dobrej woli, wspierających budowę finansowo i w postaci materiałów. Szczere „Bóg zapłać” należą się również wszystkim tym osobom, które nie żałowały swych, nawet skromnych, ofiar zbieranych w ramach kolekt podczas świąt parafialnych w wielu miejscach Polski, a szczególnie na Białostocczyźnie. Niech dobry Bóg szczodrze wynagrodzi ich wszystkich!

*

Cerkiew prawosławna pod wezwaniem Zmartwychwstania Pańskiego istniała już w Białymstoku w latach międzywojennych. Znajdowała się przy ul. Sienkiewicza na miejscu obecnej Komendy Wojewódzkiej Policji. Nieukończona jeszcze świątynia została zburzona w 1938 roku, a materiał budowlany pochodzący z jej rozbiórki wykorzystano m.in. na budowę ogrodzenia wokół kościoła św. Rocha w Białymstoku. Obecnie istniejąca cerkiew na Słonecznym Stoku swym wezwaniem ma przypominać wszystkim o tamtej świątyni. Już dziś jest świadectwem tego, że tak jak Chrystus zmartwychwstał, tak też „z martwych”, z niczego, poza ludzką wiarą i pracą, powstała białostocka cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego.

 

 

Jarosław Charkiewicz, Zarys dziejów parafii Zmartwychwstania Pańskiego w Białymstoku, [w:] Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, 2 2006

Komentarze: (0)

Zarys dziejów parafii

Dzieje parafii Zmartwychwstania Pańskiego w Białymstoku sięgają 1989 roku.

więcej